مقدمه

استفاده از ابزار ها در هر کاری می تواند باعث شود انجام آن کار برای ما راحت تر و با سرعت بیشتری صورت گیرد. با جستجوی ابزار های مناسب و به موقع در حیطه های مختلف کاری و با تقویت آنها ضمن اینکه سرعت عملکرد بالایی خواهیم داشت، احتمال خطا و شکست در آن حیطه به مراتب کاهش پیدا می کند. مثل اینکه وقتی تایپ ده انگشتی را یاد بگیریم دقت و سرعت تایپ ما فوق العاده می شود و یا وقتی سخت‌افزار رایانه‌تان را ارتقاء دهید، نرم‌افزارها را سریعتر باز می‌کنید و با سرعت بالاتری عملیات‌های لازم را انجام می‌دهیم. از جمله ابزارهای حیطه کسب کار می توان به اطلاعات و دانستنی های حقوقی در آن زمینه اشاره کرد ، ابزاری که برای کسب و کار شما ایمنی، اعتبار و سود و رضایتمندی به دنبال خواهد داشت.
پس برای شناخت و بهره بردن از این ابزار در مسیر موفقیت حوزه کسب و کار خویش مطالب و نکات کاربردی این کتاب برای شما مفید خواهد بود.

فصل اول: کسب و کار نو
کسب و کار چیست؟

در تجارت تعاریف متفاوتی و تقریبا یک شکلی از کسب و کار ارایه شده است اما در ساده ترین شکل می توان گفت : هر نوع فعالیتی که به نوعی در تولید، عرضه یا فروش کالا یا خدمات و خرید حصول نهایی دخیل باشد یک کسب کار تلقی می گردد و کسب و کاری که برای اولین بار ایجاد شده باشد ، کسب و کار نو نام دارد.

تعریف حیطه کسب و کار:

تعریف درست و مشخص حیطه ی یک کسب و کار به صاحبان آن و مشتریان در درک درست خدمات در حال ارایه و مسیردهی عملکرد آینده نقش به سزایی دارد، از این رو در ذیل به حوزه های فعالیت های کسب و کارهای نو می پردازیم:
حوزه های فعالیت های کسب و کارهای نو:
کسب و کار تولیدی
تعریف کسب و کار تولیدی: تولید در لفت به معنی فرآوری یا زایش است و منظوز از کسب و کار تولیذی تهیه کالا و خدمات مورد نیاز با استفاده از منابع و امکانات موجود است و در واقع مجموع اقداماتی که برای تبدیل منابع به کالاهای یا خدمات مورد نیاز صورت می‌گیرد را فعالیّت یا کسب و تولیدی گویند

کسب و کار خدماتی

تعریف کسب و کار خدماتی: کسب و کار خدماتی شامل کلیه فعالیت هایی است که برای انتقال کالاها یا خدمات از مکان تولید به محل مصرف انحام می شود و در واقع انجام معامله را تسهیل می کند وظیفه ی اساسی کسب و کار خدماتی، برداشتن موانع فردی، مکانی، زمانی، مبادلاتی، دانشی و غیره است و جریان آزاد سازی کالاها و خدمات از تولید کننده به مصرف کننده را فراهم می سازد.
انواع کسب و کار های خدماتی همچون :
بانکداری
حمل و نقل
بیمه
انبارداری
بسته بندی -تبلیغات
کسب و کار بازرگانی
تعریف کسب و کار بازرگانی:کسب و کار بازرگانی در واقع نوعی بازاربابی مدیریت شده علمی است که در آن متصدی کسب و کار با تکیه بر مهارت هایی همچون شناخت فرآیند فروش در بازار-بازاریابی و شناخت مشتزیان و ارتباط با مشتری زمینه کسب و کار خویش را به پیش برد.
موارد قابل اهمیت حقوقی در کسب و کار بازرگانی:
اقدامک باتوجه به حوزه های کسب و کار که در بالا بیان شد ، با تعریف درست و کامل کسب و کار خود حیطه آن را مشخص کنی

فصل دوم: موضوعات حقوقی پر کاربرد در حیطه کسب و کار
قراردادها

ساده ترین تعریفی که می توان از قرارداد داشت این است که بگوییم قرارداد یا همان عقد، توافق یک یا چند نفر در مقابل یک با چند نفر با شرایط مشخص ، برای انجام کار یا ارایه خدمات یا کالایی می باشد.
از جمله ویژگی های یک کسب و کار نو می توان به فروش یا انتقال کالاها و خدمات و در قالب معاملات کالاها و خدمات در قالب قرارداد اشاره کرد که قبل از پرداختن به معرفی پر کاربردترین قراردادها در کسب و کار های نو در ذیل به تشریح شرایط کلی قرارداد می پردازیم:
شرایط اساسی برای صحت قراردادها: برای اینکه یک قرارداد درست و با اعتبار باشد باید ۱) طرفین در ایجاد آن قرارداد رضایت و اراده داشته باشند.
( قصد و رضای طرفین -یعنی از روی اجبار و نارضایتی مجبور به تنظیم آن قرارداد نشده باشند).۲)طرفین باید برای انجام آن قرارداد صلاحیت داشته باشند[ بالغ-عاقل و رشید باشند-یعنی طرفین معامله نباید کودک ، دیوانه باشد).۳)موضوع قرارداد باید باید معلوم و مشخص باشد.۴)معامله نباید برای مقاصد غیر شرعی انجام شود.(مثلا معامله انگور برای تهیه شراب).
اقدامک همین حالا آخرین قراردادی را که امضا کرده اید از لحاظ شرایط اساسی صحت بررسی و نقد کنید.

اجزاء یک قرارداد :

در اکثر قراردادها این اجزاء بصورت مواد جداگانه ای در متن قرارداد آورده می شود. لازم به ذکر است ذکر برخی از این اجزا از ضروریات یک قرارداد محسوب می شود ( مثل ذکر مدت در قرارداد اجاره )
موضوع قرارداد : موضوع یک قرارداد باید دقیق و کاملا مشخص برای طرفین قرارداد باشد.موضوع قرارداد بیشتر جنبه تخصصی و فنی دارد ( باتوجه به حیطه فعالیت متفاوت است) لذا طرفین باید یا جزییات کامل و با در نظز گرفتن تمام مسایل و جوانب موضوع قرارداد را شرح و توضیح دهند.
نکته : بسیاری از اختلافات بین طرفین قرارداد ناشی از ابهام در تعریف و شرح دقیق موضوع است.پس در تعریف موضوع قرارداد دقت لازم را داشته باشید.
طرفین قرارداد :یک قرارداد حداقل دوم طرف دارد.طرف قرارداد ممکن است یک شخص (حقیقی) یا یک شرکت و یا ارگان و سازمان دولتی(شخص حقوقی) باشد.
نکته : باید در مورد طرف قراردادی بررسی کرد که اساسا آن فرد یا شرکت با در نظر گرفتن موضوع فعالیت ومدارک فنی، رزمه کاری ، توانایی انجام آن موضوع قرارداد یا صلاحیت اجرای آن را دارد ، مجوزهای قانونی و پروانه های لازم را در اختیار دارد یا خیر.

نکته : در مورد شرکت های تجاری طرف قرارداد با اخذ استعلام ، آخرین تغیرات شرکت ، هیات مدیره ، صاحبان امضا ، هویت اعضا هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ، ازهویت افراد طرف معامله اطمینان کسب کنیم.

نکته: در صورتیکه در قراردادی یکی از طرفین خود را مالک کارخانه یا ملک خاصی معرفی نماید ، حتما قبل از معامله اسناد مالکیت اعم از اصل یا کپی سند ملک ، اجاره نامه رسمی ( اجاره نامه ای که در ددر فاتر اسناد رسمی یا دفتر املاک با مهر و امضاء) فیش آب یا برق ملاحظه و رویت گردد.
مدت قرارداد: در قرارداد باید تاریخ انعقاد، تاریخ شروع کار و تاریخ پایان کار مشخص و ذکر گردد.
نکته : در قرارداد مدت انجام کار نمی تواند مبهم و یا نامحدود باشد در واقع قراردادی که در آن مدت مشخص نباشد ، قرارداد خوبی به شمار نمی رود ، زیرا این چنین قراردادی در صورت عدم انجام موضوع قرارداد قابل پیگیری جهت اخذ خسارت نمی باشد.
مبلغ قرارداد : معمولا در اکثر قراردادها در مبلغ مورد توافق قرارداد ، شرایط و نحوه پرداخت آن مشخص می گردد( مثلا درصدی بصورت نقد و مابقی بصورت اقساط با ذکر مبلغ و تاریخ سر رسید اقساط)
شروط قراردادی : شروط قردادی در واقع بیان همان جزییاتی که در قسمت های دیگر گفته نشده است و با یبان در قسمت شروط به آن ها تاکید می شود( مثل شرط در مورد مقدار و یا مرغوبیت مال مورد قرارداد.)
نکته : باید مراقب باشیم وجود برخی شروط باعث بطلان یک قرارداد می شود. مثل شروطی که کل قرارداد رو زیر سوال ببره و منتفی کنه.( مثلا در قرارداد فروش ماشین برای خریدار شرط کنیم که نمی تونه سوار اون ماشین )
ضمانت در قرارداد: طرفین در یک قرارداد برای اطمینان از انجام تعهدات از یکدیگر تضمین می گیرند ، مثل تضمین حسن انجام( برای مطمین شدن از انجام کار مطلوب و صحت و سلامت انجام کار)-ضمانت برای انجام تهعدات –ضمانت برای پرداخت پیش پرداخت
نکته: در قرارداد چه چیزی را به عنوان ضمانت قرار می دهند؟متداول ترین تضمین در ضمانت قراردادها ، ضمانت نامه بانکی می باشد،چک تضمینی ( معمولا بدون تاریخ)
سوال : چطور از بانک ضمانت نامه بگیریم؟ ۱) درخواست کتبی از بانک با ذکر نوع و مبلغ و مدت ضمانت ۲)تکمیل فرم های بانکی۳) گذا شتن وثیقه نزد بانک که ممکن است سند ملکی باشد ، در صورتیکه وثیقه ملکی نداشته باشیم می بایست کل مبلغ ضمان را نقدا به بانک پرداخت کرد که این مبلغ تا زمان ابطال ضمانت نامه نزد بانک می ماند، همچنین کارمزد نیز پرداخت می گردد.
قراردادهای اینترنتی
تعریف کسب و کار اینترنتی: به تعبیر ساده کسب و کار اینترنتی یک روش کسب درآمد در اینترنت یا به وسیله آن است یغنی معامله ای که در فضای اینترنتی انجام می شودشامل عرضه کالا یا خدمات و خرید کالا و خدمات و تخویل و یا توافق برای تحویل کالا یا خدمات .
مواردی که از لحاظ حقوقی در فروش اینترنتی اهمیت دارد:

شرایط مربوط به کالا یا محصول:

تعریف درست و کامل کالا یا خدمات قابل عرضه در اینترنت قبل از مراحل خرید شامل درج مشخصات سارنده کالا –قیمت کالا –رنگ-وزن –ابعاد-کاربرد محصول-جنس-شکل و طرح و گاه این تعریف می تواند بصورت تصماویر واقعی از محصول باشد (موضوع بند الف ماده ۳۳ قانون تجارت الکترونیکی)
این تعریف چه مزایایی در بر دارد؟ تعریف و شرح کامل مشخصات کالا یا محصول موجب جلوکیری از اختلافات احتمالی آینده بین عرصه کننده و خریدار بر سر ویژگی های کالا می شود و دیگر اینکه تعرف در ست موجب عدم استناد خریدار کالا به ضرر(غرر) در معامله به دلیل اختلاف کالاب شرح داده با کالای تخویل داده شده می گردد.
نکته: کالای الکترونیکی کالایی است که غیر قابل لمس و بصورت فایلهای نرم افزاری ،موسیقی،فیلم و… است و تخویل آن ها هم بصورت غیر فیزیکی انجام می گردد.

شرایط مربوط به طرفین قرارداد در کسب و کار های اینترنتی

نکته : موضوع مهمی که در اینجا وحود دارد این است که شناخت هویت و شخصیت طرف معامله در معاملات اینترنتی اساسا لزومی ندارد و معلوم نبودن شخصیت طرفین آسیبی به صحت معامله نمی زند.

پر کاربرد ترین قراردادها در کسب و کار های نو:

اقدامک در قسمت قبل موضوعات اساسی قرارداد ها به تفضیل بیان شد و انتظار می رود در این قسمت شما بتوانید با در نظر داشتن چهارچوب کلی ، پیش نویس قرارداد خود را تنظیم و بعد با نمونه های ذیل از لحاظ شکلی مقایسه کنید:

قراردادهای فروش
یکی از پر کاربردترین قرارداد در حوزه های مختلف کسب و کارهای نو می باشد و بر اساس موضوع قرارداد عنوان فروش آن متفاوت خواهد بود.
قراردادهای مشارکت:
قرارداردهای حق العمل کاری:
قراردادهای مشاوره ای:

نکات کلی قراردادها:

• عنوان قرارداد از هر جهت دارای اهمیت و مهم است و هرگونه کوتاهی و یا سهل انگاری گاه موجب آثاری غیر از انچه که مد نظر طرفین است می گردد،البته باید در نظر داشت آنچه تعیین کننده نوع قرارداد و آثار و احکام آن است در نهایت قصد واقعی و عملکرد طرفیت است و در هنگام تفسیر یک قرارداد تمام بندهای آن در کل تفسیر می گردد.
• تمام صفحات قرارداد باید دارای شماره صفحه و امضاء طرفین قرارداد باشد .
• متن قرارداد بصورت یک شکل باشد ( تایپ یا دستی) و بدون خط خوردکی باشد .
• امضاء قرارداد توسط افراد دارای صلاحیت امضاء برای اعتبار یک قرارداد بسیار حایز اهمیت است.
افراد دارای صلاحیت امضاء = طرفین قرارداد-اشخاصی که نماینده طرفین محسوب می گردند مثل نماینده تام اختیار شرکت ها و ادارات دولتی- ولی یا صاحب اختیار اطفال و مهجورین

اسناد تجاری
چک :

تعریف چک: چک سند عادی تجاری( یک برگ نوشته که حاوی اطلاعاتی همچون : شماره حساب صادر کننده،
-چک بحواله کرد
چکی است که نام گیرنده در آن ذکر نشده باشد و عبارت به حواله کرد متن چک خط نخورده باشد. دارنده چک می توان در بانک آن را امضا کرده و وجه آن را بستاند و یا با امضاء پشت چک آن را به دیگری انتقال دهد.
چک بی محل
زمانی که فردی چکی صادر می کند اما در حساب خود پول ندارد اصطلاحا می گویند چک بی محل کشیده است.( منطور از بی محل نبود اعتبار و یا موجودی برای پرداخت مبلغ چک است)
نکته : کشیدن چک بی محل جرم محسوب می گردد( ماده ۷ قانون صدور چک) و در قانون مجازات برای آن مجارات تعیین شده است.

چک تضمین شده

چکی که بانک پرداخت مبلغ آن را تایید می کند چک تضمین شده نام دارد .
نکته : چک تضمین شده را از کجا و به چه ترتیبی درخواست کنیم ؟ با مراجه به بانک و پر کردن فرم درخواست صدور چک تضمین شده و سپردن مبلغ معادل ، مبلغ چک و کارمزد صدور چک نزد آن بانک ، بانک برای ما در وجه آن فرد یا شرکت اعلامی چکی را صادر می کند که پرداخت آن مورد تایید است.
نکته : چک تضمین شده بیشتر در معاملاتی کاربرد دارد که مبلغ قرارداد قابل توجه و برای جلوگیری از حمل پول نقد و در شرایطی که طرفین نسبت به اعتبار و انجام تعهد طرف قرارداد مطمین نیستند.
چک در وجه حامل
چکی که صادر کننده پرداخت آن را در وجه حامل آن ( کسی که چک در دست اوست) امضاء می کند.یعنی نام شخص معین در آن نوشته نمی شود و هرکس آن را به بانک ارائه و امضاء کند مستحق وصول وجه چک است.معمولا در متن چک در وجه عبارت “حامل” ذکر می گردد و عبارت به حواله کرد خط می خورد.
نکته : توجه داشته باشیم که صدور چک در وجه حامل مزایا و معایبی از لحاظ اثبات دین اصلی دارد ، تا حد امکان از نوشتن چک در وجه حامل خودداری کنیم.

چک سفید

چکی که در آن مبلغ ، تاریخ چک ذکر نشده باشد و دارای امضاء صادر کننده باشد.
نکته : به عنوان یک متصدی کسب کار هیج گاه و تحت هیچ شرایطی چک سفید امضاء حتی برای ضمانت و … صادر نکنید.
نکته :طبق قانون چک در ایران، شخص باید در زمان نوشتن چک به اندازهٔ مبلغ مندرج در آن در حساب خود وجه نقد، اعتبار و یا پشتوانهٔ قابل تبدیل به وجه نقد داشته باشد
نکته : اگر از افرادی چک می‌گیرید که شناختی درباره آنها و میزان اعتبارشان ندارید، از شعبه بانک مربوطه درباره حساب مورد نظر، اطلاع کسب کنید. برای قبول چک‌های تضمینی، رمزدار و مسافرتی نیز قبل از معامله، با شعب بانکی نزدیک محل، درباره اصالت و جعلی نبودنشان تحقیق کنید

سفته :

تعریف سفته: سفته در واقع نوعی قرض محسوب می گردد. ، سفته یک سند تجارتی است با برگه چاپی مخصوص که به موجب آن امضاء کننده ( یا کسی که نام او روی سفته درج شده است )، تعهد می کند در تاریخ مندرج در سفته یا در زمان مطالبه ، مبلغ ذکر شده را کارسازی نماید ( اسم دیگر سفته فته طلب است) ماده ۳۰۷ قانون تجارت.
-مشخصات و نحوه تنظیم سفته در اعتبار بخشیدن به سفته خیلی مهم است.
مشخصات ظاهری و مندرجات یک سفته:( ماده ۳۰۸ قانون تجارت)
۱-مبلغ سفته حتما باید به حروف نوشته شود
۲-مبلغی که در سفته می نویسیم نباید از مبلغ چاپ شده (مبلغ اسمی سفته) روی سفته نباید بیشتر باشد.
۳-قسمت گیرنده سفته بهتر است پر شود ولی حتما لازم نیست نام شخص خاصی روی سفته نوشته شود( سفته می تواند در وجه حامل یا به حواله کرد یا بدون گیرنده تنظیم شود(
۴-تاریخ پرداخت مبلغ در سفته
نکته : در صورتیکه در سفته تاریخ ذکر نگردد، آن سفته به عنوان یک سند تجاری حال محسوب می گردد( یعنی هر زمان دارنده آن مبلغ آن را مطالبه کند ، باید از سوی امضاء کننده پرداخت گردد.)
۵-نوشتن نام خانوادگی و مشخصات امضاءکننده و اقامتگاه او

نکته : نوشتن نام کامل صادر کننده و اقامتگاه او از این جهت اهمیت دارد که برای مطالبه آن بتوانیم در آدرس مشخص و واقعی و ثابتی او را پیدا کنیم ، به همین خاطر در ذکر آدرس درست و واقعی محل زندگی یا محل کار یا دفتر و شرکت دقت نمایید.
سوال : اگر در هنگام نوشتن سفته هریک از مشخصات ظاهری و مندجات فوق رعایت نگردد یا فراموش شود، چه باید کرد؟
آن سفته دیگر یک سند تجاری محسوب نمی گردد و فقط یک سند عادی ( یک برگ نوشته مثل یک رسید ) محسوب می گردد.
نکته : گاه از سفته به عنوان وثیقه حسن انجام کار و یا ضمانت کار و یا انجام تعهدی استفاده می گردد تا در صورت سوء انجام تعهد و یا عدم انجام تعهد ، دارنده آن بتواند مبلغ سفته را از امضاء کننده و یا ضامنین آن وصول کند.
نکته :کسی که سفته به نام او پر می شود و کسانی که پشت سفته را امضاء می کنند به عنوان ضامن ، همگی در مقابل دارنده سفته تواما ( تضامنی ) مسولیت پرداخت تمام مبلغ سفته را دارند.
نکته : اگر سفته به نام ما صادر می شود = بهتر از برای اطمینان بیشتر ، از امضاء کننده بخواهیم ضامن معرفی کند و ضامن یا ضامن ها پشت سفته را امضاء کنند.
سوال : سفته را از کجا می توانیم تهیه کنیم؟ بهتر از سفته را از محل معتبر یعنی شعب بانک ملی تهیه کنیم زیرا هم از جعلی نبودنآن مطمین می شویم و هم اینکه به قیمت مناسب آن را می توانیم تهیه کنیم .اما به جزء بانک ، دکه های روزنامه فروشی و یا بسیاری از دستفروشان در بازار هم سفته را می فروشند.
سوال: اگر در تاریخی که روی سفته درج شده به امضاء کننده آن مراجعه کردیم اما مبلغ را پرداخت نکرد چه کاری باید انجام دهیم ؟
۱-اگر دارنده سفته هستیم = باید تا ده روز از تاریخ سر رسید ، سفته را باید واخواست بزنیم یعنی باید به دادگاه عمومی حقوقی مراجعه و اعتراض عدم پرداخت پر کنیم و بعد از تظیم واخواست نامه و ضمیمه کردن مدارک مورد درخواست و زدن تمبر و پرداخت هزینه آن به دادگاه تحویل بدهیم تا از طریق مامور اجرا به امضاء کننده سفته ابلاغ شود و تا مدت یک سال فرصت داریم علیه امضاء کننده سفته در ایران اقامه دعوی کنیم.
۲-از طریق مراجعه به دادگاه عمومی حقوقی و ثبت دادخواست مطالبه وجه سفته علیه امضاء کننده سفته طرح دعوی کنیم ، در صورتی که حکم محکومیت قطعی صادر شد می توانیم از اموال او تا مبلغ سفته و خسارات تاخیر تادیه برداشت کنیم و اگر مالی نداشت تقاضای بازداشت آن شخص را بخواهیم.
سوال: برای طرح دعوی در مورد سفته به کدام دادگاه عمومی حقوقی مراجعه کنیم؟
مثلا خانم عسگری( به عنوان فروشنده ) با آقای عسگری (به عنوان خریدار و امضاء کننده سفته) که ساکن مازندران است در تهران قراردادی را منعقد می کنند که طی آن کالایی در استان البرز تحویل گردد ولی پس از مدتی خریدار از پرداخت وجه سفته ها خودداری کرده و فروشنده ناچار به طرح دعوی شده است .
۱-دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت امضاء کننده سفته (متهعد پرداخت وجه سفته )-مازندران
۲-دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع قرارداد یا معامله اصلی که سفته طی آن صادر شده است .تهران
۳-دادگاه عمومی حقوقی محلی که موضوع قرارداد اصلی باید در آنجا انجام شود.البرز
نکته : در صورتیکه به عنوان کارفرما از افراد مجموعه خود سفته می پذیریم بابت ضمانت حسن انجام کار باید در مراقبت و نگهداری از آنها کمال توجه را داشته باشیم.

فصل سوم : پرسش های حقوقی متداول در حیطه کسب و کار نو

آیا اصلا لازم است در ابتدای کسب کار اقدام به ثبت شرکت نماییم؟
در پاسخ به این سوال باید بگویم خیر.ثبت یک شرکت در شروع یک کسب و کار موضوع واجب و ضروری نیست که بدون آن نتوانید سایر امور کسب و کار خویش را پیش ببرید.درست است که یک مجموعه‌ی دارای فعالیت اقتصادی برای ادامه فعالیت قانونی اقتصادی و برخورداری از حقوق قانونی خود، نیاز به تأسیس و ثبت عنوان کسب کار خود در “اداره‌ی ثبت شرکت‌ها” (زیرمجموعه‌ی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور) به عنوان شرکت‌های دارای فعالیت قانونی دارد تا ضمن اینکه “شخصیت حقوقی قانونی و رسمی” پیدا کند به دولت، مشتریان و ذی‌نفعان خود اعلام می‌کنید که شرکت به‌صورت رسمی تأسیس شده مورد تأیید مراجع ذی‌صلاح قانونی است.

چگونه به صورتجلسه خود اعتبار ببخشیم؟
صورت جلسه در لغت به معنی فهرست کردن ( مکتوب کردن ) هر آنچه در جلسه مطرح و یا رویت شده است .حال در مسیر کسب و کار نو باید بدانیم که اهمیت و اعتبار این صورتجلسات تا چه اندازه ای است، برای پاسخ به این موضوع سوالاتی مطرح می گردد :
• صورتجلسه را چه کسی تنطیم می کند؟ صورتجلسه گاه توسط یکی از طرفین و یا شخص ثالث و یا مقام رسمی همچون مامور کلانتری یا قاضی دادگاه تنظیم می کند.
• آیا صورتجلسه باید در برگه و یا فرم خاصی درج گردد؟ خیر لزوما نباید صورتجلسه بصورت رسمی و چاپی باشد و گاه صورتجلسات در برگه های معمولی و به صورت دست نویس تنظیم می گردد.
• صورتجلسه باید توسط افراد تنطیم کننده آن امضاء و تایید گردد.
• یک صورتجلسه باید به درستی تنظسم گردد.
• اجزاء یک صورتجلسه باید کامل گردد، این اجزا عبارت ازتاریخ :
۱٫ ساعت تشکیل جلسه
۲٫ محل تشکیل جلسه و یا برگزار کننده جلسه
۳٫ حاضرین جلسه
۴٫ شرح جلسه( تصمیمات اخد شده در جاسه)
۵٫ امضاء حاضرین
نکته :در صورت امتناع یکی از حاضرین از امضاء صورتجلسه ،حتما در صورتجلسه درج گردد.